Van alle uitdrukkingen die met een schaap te maken hebben, heb ik er niet een gevonden die het schaap eren. Best raar want zo dom zijn die beesten niet..dat weet ik ook maar sinds kort hoor. Afgelopen woensdag heb ik een bezoekje gebracht aan Tjitse, James en de graasploeg; onze geliefde schaapskudde.
Tjitse kwam naar Holtenbroek in 2008 nadat de gemeente Zwolle had besloten om van maaien naar grazen over te stappen omdat deze ecologische aanpak meer evenwicht brengt tussen mens en natuur. Het Holtenbroeker Bos en het gebied in en rond het Westerveldse Bos zijn vaste graas gebieden waar de Schoonebeeker Heideschapen te vinden zijn. Dit oude ras is zeldzaam en is daarom ook gekozen als favoriete grazer door de gemeente.
Daar waar ze grazen blijft een mix van kale grond, plukken groen en keutels achter. Alles schraal achterlaten doen ze niet want ze zijn best kieskeurig maar zeg nou eerlijk: Zelf eet je ook geen sla waar een hond overheen heeft geplast! Het viel mij op dat de schapen dol zijn op brandnetels, wilgen en eikels..Eikels?! Ja daar kom ik zo op terug. De schapen eten bijvoorbeeld geen jonge brandnetels omdat die te sterk branden in de mond en de oude brandnetels laten ze ook staan, ze weten het gewoon! Datzelfde geldt voor gras, het gras in het voorjaar zit boordenvol eiwitten, het malse gras wordt dan ook gretig tot op de grond kaal gegeten. In het najaar minder…logisch want het is ouder en vezeliger.
En dan nu…de eikels! Een wollige massa stormt richting een eikenboom waaronder groene en bruine eikels liggen, ze worden naar binnen geschrokt en ja schapen hebben tanden dus dat is geen probleem. Het stofje wat in de groene eikels zit daarentegen wel. Looizuur beschadigd de nieren en de magen van de schapen, hetzelfde stofje wat ook in zwarte thee zit. Oplettendheid en sturing van Tjitse en James zorgen ervoor dat de schapen doorlopen en niet te veel binnen krijgen. Her en der liggen er dus eikels daar waar je niet direct de bomen ziet. Ze blijven tussen de tenen zitten of vallen uit de bek en op deze manier surfen ook andere zaden, pollen, en kleine beestjes mee op de wollige golven. Dit, samen met de bemesting van de keutels zorgt ook weer voor nieuwe soorten planten daar waar niets was. Als de schapen door struiken lopen vliegen er ook muggen en insecten omhoog die meteen door de merels en zwaluwen worden gevangen. Wol wat aan takken blijft hangen wordt als nest materiaal gebruikt door vlijtige vogels. De veelzijdigheid van zo’n schaapskudde is gewoon enorm.
De kudde is niet het enige wat dit tot een success maakt, de samenwerking tussen man en hond maakt deze uitvoering vlekkeloos waarbij de dynamiek tussen Tjitse en James een genot is om naar te kijken. Het is ook zo aandoenlijk als James Tjitse aankijkt en tegen hem op gaat staan, een hond die nog over vuur zou lopen voor zijn baas. Een kei harde werker, pleaser, doorzetter en een knuffel. Deze hond wil werken en moet werken anders is hij dood ongelukkig en dit is ook de droevige reden waarom er dus veel “onhandelbare” Border Collies uit gezinssituaties in het asiel terecht komen. Gehoorzaamheid kom niet vanzelf en er moet dagelijks veel en consequente tijd, energie en werk in dit ras gaan zitten wil je net zo’n juweeltje als James hebben. Dit geld voor elke hond maar de Border Collie gooit er nog een schep bovenop en moet echt wat te doen hebben om z’n energie kwijt te kunnen.
Doordat mens, schaap en hond in balans zijn is er rust. Rust in de gebieden die begraasd worden en rust naar buiten toe; een harmonieuze energie die je spontaan doet glimlachen.